Faktura na kilkadziesiąt tysięcy złotych „wisi” niezapłacona od trzech miesięcy. Kontrahent najpierw obiecywał, a potem przestał odbierać telefon. Na poniedziałkowym spotkaniu ktoś w końcu mówi to, co wszyscy mają w głowie. „Idziemy do sądu”. To zrozumiały odruch.
Warto jednak zauważyć, iż w chwili tej decyzji firma podejmuje specyficzną decyzję zakupową. Wybiera usługę, za którą zapłaci zarówno pieniędzmi, jak i czasem oraz uwagą ludzi. Tak samo jak przy wyborze systemu księgowego albo nowego dostawcy.
Gartner Inc., badając zakupy między firmami, opisał sześć zadań, które kupujący musi wykonać, zanim podpisze umowę.
Przyłożyłem je do sporu z kontrahentem i pasują zaskakująco dobrze. Przejdźmy przez nie po kolei, w formie sześciu pytań.
1. Czy naprawdę muszę coś z tym zrobić?
Spór odłożony na później wygląda na darmowy. Nie trzeba nic podpisywać ani nikomu płacić. Rachunek jednak rośnie po cichu.
Pieniądze z faktury są zamrożone i nie pracują dla Ciebie, tylko dla twojego dłużnika. Zarząd wraca do tematu na kolejnych spotkaniach, a każda godzina ma swoją cenę. Relacja z kontrahentem stygnie i z miesiąca na miesiąc trudniej ją odbudować. W tle biegnie też termin przedawnienia.
Proponuję proste ćwiczenie. Spisz na jednej kartce, ile ten spór kosztuje Cię miesięcznie, w złotówkach i w godzinach. Najczęściej już ta kartka odpowiada na pytanie z nagłówka.
W mediacjach widzę, iż pierwsza rozmowa z mediatorem często służy właśnie temu, żeby problem nazwać i policzyć.
2. Jakie mam drogi?
Drogi są zwykle cztery i każda ma swoje miejsce.
Sąd rozstrzyga. Daje wyrok, który można wyegzekwować, i jest adekwatnym adresem, gdy potrzebujesz rozstrzygnięcia kwestii prawnej albo zabezpieczenia majątku dłużnika.
Arbitraż także rozstrzyga, tyle iż poza sądem państwowym i pod warunkiem, iż strony się na niego umówiły.
Negocjacje bezpośrednie są najtańsze i warto od nich zacząć, o ile rozmowa pozostało możliwa.
Mediacja to negocjacje z udziałem bezstronnej osoby, która układa rozmowę i pilnuje, żeby nie wróciła na stare tory.
Różnica jest zasadnicza. Sąd i arbitraż odpowiadają na pytanie, kto ma rację. Negocjacje i mediacja szukają odpowiedzi na pytanie, co dalej.
Mediacja nie jest dobra na wszystko. Nie sprawdzi się, gdy druga strona ukrywa majątek i gra na czas, gdy potrzebujesz wykładni przepisu na przyszłość albo gdy po drugiej stronie nie ma nikogo, kto może podjąć decyzję. Wtedy lepiej od razu wybrać inną drogę.
3. Czego dokładnie potrzebuję?
Zanim wybierzesz drogę, ustal, czego od niej oczekujesz. W zakupach nazywa się to specyfikacją. W sporze wystarczy pięć kryteriów.
- Czas – kiedy najpóźniej sprawa ma być zamknięta.
- Koszt – ile możesz wydać na samo dochodzenie do rozwiązania.
- Poufność – czy rynek, bank i klienci mogą wiedzieć o sporze.
- Relacja – czy z tym kontrahentem chcesz jeszcze pracować.
- Wykonalność – czy ustalenia da się realnie wyegzekwować.
Nadaj każdemu z nich wagę. Firma, która za rok chce z tym samym partnerem podpisać kolejny kontrakt, wybierze inaczej niż firma, która chce odzyskać pieniądze i zamknąć rozdział.
Z klientami często ustalam te kryteria jeszcze przed pierwszym spotkaniem stron. Dalsza rozmowa jest wtedy krótsza i konkretniejsza.
4. Kto poprowadzi to najlepiej?
Jeśli kryteria wskazują na mediację, zostaje wybór osoby. Tu też warto patrzeć na konkrety.
Po pierwsze wpis na listę mediatorów stałych prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego. To formalne potwierdzenie kwalifikacji, które łatwo sprawdzić.
Po drugie doświadczenie w sprawach gospodarczych, bo spór o fakturę rządzi się innymi prawami niż spór rodzinny.
Po trzecie rozumienie finansów i umów. Mediator nie doradza stronom, ale powinien bez tłumaczenia wiedzieć, czym jest cesja, kara umowna czy płynność.
Sam jestem wpisany na listy mediatorów stałych przy sądach okręgowych w Zielonej Górze i w Poznaniu i specjalizuję się w sprawach gospodarczych. Stoją za mną doświadczenia w działach finansowych, księgowych i prawnych. A jako negocjator przygotowuję firmy do rozmów o umowach i kontraktach. Dzięki temu przy stole rozumiem zarówno emocje, jak i liczby.
5. Skąd pewność, iż to zadziała?
Przed decyzją wracają zwykle te same cztery obawy.
Czy ugoda jest wiążąca. Tak. Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc ugody sądowej, a jeżeli nadaje się do egzekucji, sąd nadaje jej klauzulę wykonalności.
Co, jeżeli druga strona odmówi. Mediacja jest dobrowolna, więc może odmówić. Tracisz wtedy kilka dni, a zyskujesz wiedzę o nastawieniu kontrahenta.
Czy mediacja zamyka drogę do sądu. Nie zamyka. jeżeli rozmowa nie przyniesie porozumienia, możesz złożyć pozew, a to, co padło w mediacji, pozostaje poufne i nie można się na to powoływać w procesie.
Ile to trwa. Zależy od złożoności sprawy i gotowości stron. Czasem jest to parę godzin jednego dnia, a czasem potrzeba kilka takich sesji. Jedno jest pewne. Jest o wiele szybciej niż w sądzie.
Jeśli masz inne wątpliwości, najprościej zadać je wprost. Zapraszam do bezpośredniego kontaktu.
6. Jak przekonam pozostałych?
Decyzję o metodzie rozwiązania sporu rzadko podejmuje jedna osoba. Wspólnik zapyta o pieniądze, więc pokaż mu kartkę z pierwszego kroku. Zarząd zapyta o ryzyko, więc pokaż, iż droga do sądu pozostaje otwarta. Prawnik firmy zapyta o bezpieczeństwo ustaleń i warto go zaprosić do pracy nad treścią ugody, bo mediator nie zastępuje pełnomocnika.
Najtrudniej przekonać drugą stronę. Propozycja rozmowy wysłana przez przeciwnika bywa odbierana jako oznaka słabości albo podstęp.
Dlatego zaproszenie do mediacji wysyłam ja, jako osoba bezstronna. Ty nie musisz wykonywać najtrudniejszego telefonu, a kontrahent dostaje propozycję od kogoś, kto nie stoi po żadnej ze stron.
Kolejność bywa inna
W praktyce te pytania rzadko układają się w równą linię. Gartner Inc. sam zauważa, iż kupujący krążą między zadaniami i wracają do wcześniejszych. W sporze jest podobnie. Rozmowa ze wspólnikiem potrafi zmienić kryteria, a odpowiedź kontrahenta cały wybór drogi. To normalne.
Pozew można złożyć także później, o ile pilnujesz terminów. Dobrze, żeby poprzedziła go chwila namysłu nad tym, co naprawdę chcesz kupić.
Jeśli masz przed sobą konkretny spór i chcesz przejść przez te pytania z kimś, kto zna obie strony stołu, napisz do mnie przez sitandtalk.pl.

1 dzień temu



