2 dni temu
Policjant zatrzymał Twoje prawo jazdy w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa albo wykroczenia? Kontrola drogowa wykazała, iż prowadziłeś samochód w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości? Przekroczyłeś prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym lub na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym?
Z tego artykułu dowiesz się, czym jest zatrzymanie prawa jazdy, jakie może wywołać konsekwencje oraz w jakich przypadkach po zakończeniu postępowania konieczne będzie ponowne zdanie egzaminu państwowego, a także jakie działania można podjąć, aby zgodnie z prawem ograniczyć ryzyko utraty uprawnień na okres skutkujący koniecznością ponownego zdania egzaminu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego.
Zatrzymanie prawa jazdy polega na czasowym pozbawieniu kierowcy możliwości legalnego korzystania z uprawnień do kierowania pojazdami, co oznacza, iż przez okres obowiązywania zatrzymania nie może on prowadzić pojazdów.
W powszechnej opinii zatrzymanie prawa jazdy kojarzone jest przede wszystkim z popełnieniem poważnego przestępstwa drogowego, lub jazdą pod wpływem alkoholu. Nie jest to jednak prawidłowe założenie. W wielu przypadkach do zatrzymania prawa jazdy może dojść również w związku z podejrzeniem popełnienia wykroczenia drogowego. Dotyczy to przykładowo kierującego, który nie ustępuje pierwszeństwa pieszemu, wyprzedza pojazd na przejściu dla pieszych, czy wskutek niezachowania należytej ostrożności powoduje inne zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Oczywiście policjant ma prawo zatrzymać prawo jazdy w każdym przypadku, gdy istnieje możliwość popełnienia przestępstwa drogowego. Policjant obowiązkowo zatrzyma prawo jazdy także wtedy, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż kierujący pojazdem znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Obowiązkowo policjant zatrzyma prawo jazdy także wówczas, gdy kierujący pojazdem przekroczy prędkość o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym lub na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym.
Nie każde zatrzymanie prawa jazdy oznacza jednak, iż przed odzyskaniem możliwości kierowania pojazdami zawsze konieczne będzie ponowne zdanie egzaminu państwowego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Taki obowiązek może powstać, ale zależy przede wszystkim od podstawy prawnej pozbawienia kierowcy prawa jazdy oraz okresu, przez jaki stan ten trwał. W praktyce szczególne znaczenie ma przy tym granica jednego roku.
Najłatwiej wyjaśnić to na konkretnych przykładach.
1. Zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące za przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h.
Jeżeli kierujący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym albo na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym, prawo jazdy zostaje zatrzymane na okres 3 miesięcy
Po upływie tego okresu kierowca nie musi ponownie zdawać egzaminu państwowego, ponieważ prawny okres zatrzymania prawa jazdy nie przekroczył jednego roku.
Co szczególnie istotne, sytuacji tej nie zmienia sam fakt, iż kierowca po upływie okresu zatrzymania przez długi czas nie odebrał dokumentu albo nie dopełnił formalności związanych z jego zwrotem.
Jeżeli prawo jazdy zostało zatrzymane na 3 miesiące, to późniejsza bezczynność kierowcy nie powoduje, iż trzymiesięczny okres zatrzymania przekształca się w zatrzymanie trwające ponad rok.
2. Sprawa sądowa trwa dłużej niż rok, a prawo jazdy pozostaje zatrzymane przez cały ten czas. Sąd nie orzeka jednak zakazu prowadzenia pojazdów.
Załóżmy, iż Policja zatrzymuje kierowcy prawo jazdy w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa albo wykroczenia, za które może zostać orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów.
Postępowanie karne albo wykroczeniowe trwa 14 miesięcy i kończy się skazaniem przez Sąd, lub warunkowym umorzeniem postępowania. Sąd nie orzeka jednak zakazu prowadzenia pojazdów, albo orzeka go na czas równy lub krótszy niż rok. Przez cały ten okres prawo jazdy pozostawało zatrzymane.
Wobec faktu, iż przez czas trwania postępowania, czyli 14 miesięcy, prawo jazdy pozostawało zatrzymane – okres zatrzymania przekroczył jeden rok i bez znaczenia pozostaje okoliczność ewentualnego odstąpienia od orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów. W tym przypadku konieczne będzie ponowne zdanie egzaminu państwowego.
3. Sprawa sądowa trwa ponad rok, ale kierowca zostaje uniewinniony albo postępowanie zostaje bezwarunkowo umorzone
Załóżmy, iż postępowanie trwa 16 miesięcy, a przez cały ten okres prawo jazdy pozostaje prawnie zatrzymane.
Co do zasady zostałaby więc przekroczona ustawowa granica jednego roku.
Jeżeli jednak sprawa zakończy się wyrokiem uniewinniającym albo bezwarunkowym umorzeniem postępowania, kierowca nie musi ponownie zdawać egzaminu państwowego z powodu ponadrocznego zatrzymania prawa jazdy.
Wynika to bezpośrednio z wyjątku przewidzianego w art. 49 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami.
4. Sprawa sądowa trwa krócej niż rok, a sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres roku lub krótszy
Załóżmy, iż prawo jazdy było zatrzymane przez cały czas trwania postępowania sądowego wynoszącego 8 miesięcy, a następnie sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na okres dokładnie jednego roku.
Nie oznacza to, iż kierowca będzie pozbawiony możliwości prowadzenia pojazdów przez 8 miesięcy zatrzymania, a następnie przez kolejne 12 miesięcy zakazu. Okres wcześniejszego zatrzymania prawa jazdy zalicza się bowiem na poczet orzeczonego przez sąd zakazu.
W praktyce oznacza to, iż po 8 miesiącach zatrzymania do wykonania pozostaną jeszcze 4 miesiące rocznego zakazu.
Ponieważ łączny okres pozbawienia możliwości prowadzenia pojazdów nie przekroczy jednego roku, z tej przyczyny nie powstanie obowiązek ponownego zdania egzaminu państwowego.
5. Postępowanie trwa krócej niż rok, ale sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok.
Załóżmy, iż prawo jazdy pozostaje zatrzymane przez 6 miesięcy trwania postępowania sądowego, po czym sąd kończy postępowanie i orzeka wobec kierowcy zakaz prowadzenia pojazdów na okres 2 lat.
Okoliczność, iż samo postępowanie trwało krócej niż rok, nie oznacza w takim przypadku, iż kierowca uniknie konieczności ponownego zdania egzaminu państwowego. Decydujące znaczenie ma bowiem również okres, na jaki sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów.
Wcześniejszy okres zatrzymania prawa jazdy zostanie zaliczony na poczet orzeczonego zakazu, nie zmienia to jednak faktu, iż sam zakaz został orzeczony na okres przekraczający jeden rok. W takim przypadku, przed przywróceniem uprawnień do kierowania pojazdami, konieczne będzie ponowne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.
Podsumowując, dla obowiązku ponownego zdania egzaminu najważniejsze jest ustalenie, jak długo kierowca był prawnie pozbawiony prawa jazdy, z jakiej podstawy prawnej wynikało to pozbawienie oraz w jaki sposób zakończyło się postępowanie sądowe.
Granica jest przy tym bardzo konkretna:
- jeżeli prawo jazdy jest zatrzymane na rok lub krócej – co do zasady nie ma potrzeby ponownego zdawania egzaminu, chyba iż zostanie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów na okres przekraczający jeden rok;
- jeżeli prawo jazdy jest zatrzymane przez ponad rok – co do zasady konieczne jest ponowne zdanie egzaminu, chyba iż kierujący zostanie uniewinniony albo postępowanie zostanie bezwarunkowo umorzone.
Dlatego już od początku postępowania warto mieć na uwadze nie tylko samą odpowiedzialność za zarzucany czyn, czyli to czy kierujący dopuścił się przestępstwa lub wykroczenia, czy też nie, ale również inne okoliczności takie jak długość postępowania i okres zatrzymania prawa jazdy. One również mogą mieć znaczenie dla ewentualnej konieczności ponownego zdania egzaminu na prawo jazdy.
Dlatego w każdej sprawie obrona Klienta powinna być ustalana indywidualnie.
Konieczne jest również przewidywanie dalszych konsekwencji procesowych i administracyjnych zatrzymania prawa jazdy, w tym właśnie ryzyka obowiązku ponownego zdania egzaminu państwowego. Z mojej praktyki wynika, iż jest to konsekwencja, o której wielu kierujących dowiaduje się dopiero na końcowym etapie sprawy, mimo iż w części przypadków można było uwzględnić ją znacznie wcześniej przy przyjmowaniu określonej strategii procesowej.
