Zmiany w kodeksie postępowania cywilnego

traple.pl 3 tygodni temu

Cyfryzacja postępowania cywilnego

Pierwsza grupa nowelizowanych przepisów obejmuje rozbudowanie możliwości korzystania przez profesjonalnych pełnomocników z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych („Portal Informacyjny”).

Rozszerzenie dotyczy:

możliwości złożenia pełnomocnictwa w postaci elektronicznej podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym podpisem zaufanym lub podpisem osobistym;

możliwości wniesienia niektórych pism procesowych przez Portal Informacyjny;

możliwości złożenia załączników utrwalonych w postaci elektronicznej, o ile pismo procesowe będzie wnoszone przez portal informacyjny.

Rozwiązania te odpowiadają na postulaty stawiane w debacie publicznej dotyczącej coraz większej i coraz szybszej informatyzacji i cyfryzacji postępowania cywilnego, która ma nie tylko ułatwić prowadzenie sporu sądowego, ale również przyspieszyć obieg dokumentów i dostęp do nich. Możliwość wnoszenia niektórych pism procesowych przez Portal Informacyjny jest kolejnym krokiem, aby zrealizować stawiane postulaty.

Nowelizacja k.p.c., póki co, objęła tylko niektóre pisma procesowe możliwością wnoszenia ich przez Portal Informacyjny.

Są to:

zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa procesowego;

oświadczenie dotyczące wyrażenia zgody na mediację;

wniosek o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego;

apelacja;

zażalenie (poza zażaleniami do Sądu Najwyższego);

skarga na orzeczenie referendarza sądowego;

pisma procesowe związane z postępowaniem wywołanym zażaleniem lub apelacją.

Za pośrednictwem portalu informacyjnego wskazane pisma będą mogli wnosić wyłącznie profesjonalni pełnomocnicy.

Jak się wskazuje¹ zmiany te są dopiero wstępnym etapem informatyzacji postępowań sądowych. Możliwość wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego obejmuje ograniczoną kategorię pism procesowych (stosunkowo mało obszernych bez dużej liczby załączników). Innym ograniczeniem jest możliwość wniesienia pisma procesowego za pośrednictwem portalu wyłącznie, o ile jest odpowiednia podstawa prawna. Zmiana wejdzie w życie 1 marca 2026 r.

Zmiany w doręczeniach pism procesowych pomiędzy profesjonalnymi pełnomocnikami

Nowelizacja k.p.c. wprowadza również trzy istotne zmiany w zakresie pism procesowych wnoszonych przez profesjonalnych pełno-mocników i ich doręczeń.

uchylenie art. 130_^1a;
zmianę art. 131^1a;
zmianę art. 132 KPC.

Art. 130^1a § 1 KPC w swoim dotychczasowym kształcie brzmiał:

§ 1. o ile pismo procesowe wniesione przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący zwraca pismo bez wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia. Mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie adekwatnym.

Z praktycznego punktu widzenia dotychczasowe brzmienie art. 130^1a k.p.c. pozostawiało wątpliwość co do tego, czy po wydaniu zarządzenia o zwrocie pisma należało wnieść całe pismo procesowe, czy wyłącznie uzupełnić wskazane braki formalne.

Uchylenie tego przepisu oznacza powrót do jednolitej zasady uzupełniania braków formalnych pisma procesowego. o ile pismo nie będzie mogło otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania warunków formalnych, strona będzie wezwana do uzupełnienia braków formalnych w terminie tygodniowym. Zasada ta będzie stosowana niezależnie od tego, czy strona będzie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika czy też będzie występować samodzielnie przed sądem. Aktualnie zatem w przypadku zwrotu pisma wystarczające będzie uzupełnienie braków formalnych przez profesjonalnego pełnomocnika bez konieczności wnoszenia całego pisma ponownie.

Zmiana art. 131^1a k.p.c. dodała do grona podmiotów uprawnionych do otrzymywania pism procesowych również komorników sądowych i stałych mediatorów. Dodatkowo wprowadzono możliwość wyboru sposobu doręczenia pisma procesowego przez portal informacyjny jako jednego ze sposobów komunikacji z sądem. Wymagać to będzie złożenia oświadczenia przez stronę postępowania o wyborze sposobu doręczania pism procesowych w konkretnej sprawie.

W zakresie zmiany art. 132 k.p.c. w dotychczasowym brzmieniu przepis ten nakładał na profesjonalnych pełnomocników obowiązek doręczania sobie nawzajem bezpośrednio odpisów pism procesowych. W treści pisma powinno się znaleźć oświadczenie dotyczące nadania odpisu pisma bezpośrednio do drugiego profesjonalnego pełnomocnika. Brak wskazania takiego oświadczenia skutkował zwrotem pisma bez wzywania profesjonalnego pełnomocnika do usunięcia tego braku formalnego.

W zmienionym brzmieniu art. 132 k.p.c. wskazuje, iż w razie wątpliwości co do dochowania obowiązku nadania bezpośrednio pisma drugiemu profesjonalnemu pełnomocnikowi, brak oświadczenia nie będzie skutkował zwrotem pisma. Sąd na wniosek albo z urzędu będzie mógł zażądać od pełnomocnika nadającego pismo procesowego przedstawienia dowodu nadania pisma drugiemu profesjonalnemu pełnomocnikowi. Dopiero po nieprzedstawieniu dowodu nadania lub dowodu doręczenia w wyznaczonym terminie pismo będzie podlegało zwrotowi.