5 dni temu
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej w [rok-sezonu] roku – kto składa, na jakim druku i do kiedy?
Kto składa roczne rozliczenie składki zdrowotnej?
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej dotyczy przedsiębiorców opłacających podatek dochodowy:
- według skali podatkowej,
- jako podatek liniowy,
- jako ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Na jakim druku złożyć roczne rozliczenie składki zdrowotnej?
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej sporządza się na jednym z dwóch druków składanych do ZUS za kwiecień 2026 roku. W zależności od sytuacji ubezpieczonego wybiera się:
- ZUS DRA – o ile prowadzisz działalność gospodarczą,
- ZUS RCA – o ile prowadzisz działalność gospodarczą i opłacasz składki za inne osoby (pracowników, zleceniobiorców)
Osoby rozliczające wyłącznie siebie wypełniają blok XII w ZUS DRA. W przypadku opłacania składki zdrowotnej również za innych, dane dotyczące rozliczenia rocznego wpisuje się w bloku III.F w ZUS RCA.
W przypadku nadpłaty, wniosek o jej zwrot należy złożyć na osobnym druku RZS-R.
Do kiedy złożyć roczne rozliczenie składki zdrowotnej?
Płatnicy mają obowiązek przygotowania i wysyłki rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za okres od lutego 2025 r. do stycznia 2026 r. do ZUS w terminie do 20 maja 2026 r. (środa). W tym terminie również należy uregulować ewentualną niedopłatę.
Wniosek o zwrot nadpłaty RZS-R składa się w terminie do 1 czerwca 2026 r.
Co zmienia się w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej?
Przy obliczaniu rocznej składki zdrowotnej za 2025 rok przedsiębiorcy po raz pierwszy:
- mogą dobrowolnie uwzględnić przychody i koszty ze sprzedaży środków trwałych,
- sprzedaż środka trwałego przyniosła stratę (koszty przewyższyły przychody) - strata obniży dochód do celów składki zdrowotnej,
- przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej lub podatkiem liniowym mogą dobrowolnie uwzględnić przychody i koszty ze sprzedaży środków trwałych.
Jak złożyć deklarację ZUS DRA i RCA?
Sposób składania deklaracji do ZUS zależy od liczby osób, które są rozliczane przez płatnika ubezpieczeń.
Jak złożyć deklarację ZUS DRA i RCA dla 5 ubezpieczonych lub mniejszej ilości osób?
Płatnik zgłaszający ubezpieczenie zdrowotne dla 5 ubezpieczonych lub mniejszej ilości ma możliwość wyboru pomiędzy dwoma sposobami rozliczenia z ZUS:
- papierowo – złożenia ZUS DRA lub RCA można dokonać osobiście w placówce ZUS adekwatnej dla płatnika, przez pełnomocnika lub korespondencyjnie;
- elektronicznie – za pośrednictwem systemu eZUS (dawniej PUE ZUS).
Jak złożyć deklarację ZUS DRA i RCA dla 6 ubezpieczonych i większej ilości osób?
Płatnik zgłaszający ubezpieczenie zdrowotne dla 6 ubezpieczonych lub większej ilości osób, ma obowiązek wysyłki dokumentów przez system eZUS. Dyrektor adekwatnego oddziału ZUS może w szczególnych przypadkach dopuścić rozliczenie w formie papierowej lub zapis na nośniku danych.
Jak wysłać ZUS DRA i RCA przez eZUS?
Krok 1 – rejestracja i logowanie
Aby skorzystać z możliwości i konieczności wysłania druków rozliczeniowych w eZUS, w pierwszej kolejności należy zarejestrować konto lub przejść do logowania do swojego profilu (za pośrednictwem bankowości elektronicznej, aplikacji mObywatel, Profilu Zaufanego lub podpisu kwalifikowanego).
Krok 2 – wybór adekwatnego druku
Po zalogowaniu się do systemu eZUS (Krok 1), przejdź do zakładki ePłatnik, która znajduje się w głównym menu. W przypadku pierwszego logowania wymagana jest aktywacja aplikacji.
Aby wybrać adekwatny druk należy zaznaczyć Dodaj dokument (po lewej stronie menu) i wskazać DRA lub RCA.
Krok 3 – wypełnianie druku
Po wykonaniu Kroku 1 i 2 można przystąpić do wypełniania lub generowania druku.
W systemie eZUS można wypełnić druk w tradycyjny sposób (ręcznie wprowadzając dane) lub używając kreatora wspomagającego cały proces. Po uzupełnieniu wszystkich wymaganych rubryk deklaracji należy upewnić się, co do poprawności wpisanych danych należy potwierdzić dzięki przycisku Zapisz.
Ostatecznie należy wybrać przycisk Wyślij, co spowoduje przejście do podpisu i wysyłki dokumentu.
Jak obliczyć składkę zdrowotną do ZUS DRA i RCA?
Krok 1 – ustalenie rocznej podstawy wymiaru składki
Skala podatkowa i podatek liniowy
Roczną podstawę wymiaru składki stanowi dochód z działalności gospodarczej, pomniejszony o opłacone w [rok-rozliczeniowy] roku składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe – jeśli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Roczna podstawa składki zdrowotnej = przychody − koszty − składki społeczne (jeśli nie zostały uwzględnione w kosztach)
Jeśli wyliczony dochód jest niższy od minimalnej podstawy, za podstawę przyjmuje się: 4 806 zł × liczba miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Przy 12 miesiącach to 57 672 zł, czyli minimalna roczna składka wynosi 5 190,48 zł (57 672 zł × 9%).
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Podstawę roczną ustala się jako iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w [rok-rozliczeniowy] r. i stawki wynikającej z całorocznego przychodu:
| do 60 000 zł | 5 537,18 zł | 66 446,16 zł | 5 980,16 zł |
| 60 001 – 300 000 zł | 9 228,64 zł | 110 743,68 zł | 9 966,93 zł |
| powyżej 300 000 zł | 16 611,55 zł | 199 338,60 zł | 17 940,47 zł |
Od 2025 roku przychody z odpłatnego zbycia środków trwałych są wyłączone z miesięcznej podstawy składki, ale przy rocznym rozliczeniu przedsiębiorca może je dobrowolnie uwzględnić (art. 81 ust. 2ze ustawy), składając stosowne oświadczenie w dokumencie za kwiecień.
Krok 2 – obliczenie rocznej składki zdrowotnej
Skala podatkowa:
Roczna składka zdrowotna dla rozliczenia na skali podatkowej obliczana jest wg wzoru:
Roczna podstawa × 9%
Roczna składka zdrowotna nie może być niższa niż 5 190,48 zł (gdy osoba była ubezpieczona przez 12 miesięcy).
Podatek liniowy
Roczna składka zdrowotna dla rozliczenia na podatku liniowym obliczana jest wg wzoru:
Roczna podstawa × 4,9%
Roczna składka zdrowotna nie może być niższa niż 5 190,48 zł (gdy osoba była ubezpieczona przez 12 miesięcy).
Limit odliczenia w PIT za [rok-rozliczeniowy] rok lub zaliczenia do KUP w [rok-rozliczeniowy] roku wynosi [zdr-lin].
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Roczna składka zdrowotna liczona jest wg instrukcji z Kroku 1.
Krok 3 – ustalenie sumy miesięcznych składek zapłaconych w roku składkowym
Kolejnym krokiem jest zsumowanie wszystkich składek zdrowotnych wykazanych w dokumentach rozliczeniowych za okres adekwatny dla danej formy opodatkowania.
| Skala podatkowa lub podatek liniowy | luty 2026 – styczeń 2027 |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | styczeń – grudzień 2026 |
Krok 4 – porównanie i ustalenie wyniku rozliczenia
Poza sytuacją, w której kwota należna wynosi dokładnie tyle, ile zapłata za składkę zdrowotną może powstać również:
- nadpłata – gdy suma miesięcznych składek jest większa niż roczna składka. W takiej sytuacji przysługuje zwrot różnicy. Wniosek RZS-R składa się elektronicznie przez eZUS do 1 czerwca [rok-sezonu] r., a ZUS jest zobowiązany do zwrotu środków najpóźniej do 1 sierpnia [rok-sezonu] r. (więcej szczegółów w Kroku 6.)
- niedopłata – gdy suma miesięcznych składek jest mniejsza niż roczna składka. Wówczas należy dopłacić różnicę razem ze składką za kwiecień [rok-sezonu] r., do 20 maja [rok-sezonu] r.
Krok 5 – wypełnienie bloku XII deklaracji ZUS DRA
Blok XII przeznaczony jest wyłącznie dla przedsiębiorców rozliczających składki tylko za siebie. Poniżej znajduje się szczegółowa instrukcja dla każdej formy opodatkowania.
Pozycje wspólne dla wszystkich form
| poz. 01 | Rok, za który rozliczana jest składka – wpisz [rok-rozliczeniowy] |
| poz. 02 | Zmiana formy opodatkowania od stycznia 2022 r. – wypełniasz tylko gdy miała miejsce taka zmiana |
| poz. 03 | Zmiana formy opodatkowania od lipca 2022 r. – jak wyżej |
Skala podatkowa – pozycje 04–11
| poz. 04 | Forma opodatkowania – zaznacz: zasady ogólne – podatek według skali |
| poz. 05 | Kwota dochodu osiągniętego z działalności gospodarczej w roku [rok-rozliczeniowy] (przychody minus koszty, pomniejszone o składki społeczne jeżeli nie w KUP) |
| poz. 06 | Kwota należnego podatku za [rok-rozliczeniowy] r. – wypełniasz wyłącznie gdy stosowałeś obniżenie składki do wysokości zaliczki na podatek |
| poz. 07 | Roczna podstawa wymiaru składki – co do zasady równa poz. 05, nie mniej niż 57 672 zł (przy 12 miesiącach) |
| poz. 08 | Roczna składka = poz. 07 × 9% |
| poz. 09 | Suma miesięcznych należnych składek ze złożonych dokumentów za luty [rok-rozliczeniowy] – styczeń [rok-sezonu] |
| poz. 10 | Kwota dopłaty – wypełniasz gdy poz. 08 > poz. 09 |
| poz. 11 | Kwota do zwrotu – wypełniasz gdy poz. 08 < poz. 09 |
Przedsiębiorca prowadził działalność przez cały 2026 r., uzyskał dochód 125 000 zł. Za rok składkowy zapłacił łącznie 12 602,70 zł składek. Roczna składka: 125 000 × 9% = 11 250 zł. Nadpłata: 12 602,70 − 11 250 = 1 352,70 zł → poz. 11 i poz. 27.
Podatek liniowy – pozycje 12–18
| poz. 12 | Forma opodatkowania – zaznacz: zasady ogólne – podatek liniowy |
| poz. 13 | Kwota dochodu z działalności w roku [rok-rozliczeniowy] |
| poz. 14 | Roczna podstawa wymiaru składki – równa poz. 13, nie mniej niż 57 672 zł (12 mies. × 4 806 zł) |
| poz. 15 | Roczna składka = poz. 14 × 4,9% (nie mniej niż 5 190,48 zł) |
| poz. 16 | Suma miesięcznych należnych składek ze złożonych dokumentów za luty [rok-rozliczeniowy] – styczeń [rok-sezonu] |
| poz. 17 | Kwota dopłaty – gdy poz. 15 > poz. 16 |
| poz. 18 | Kwota do zwrotu – gdy poz. 15 < poz. 16 |
Przykład rozliczenia dla podatku liniowego
Przedsiębiorca osiągnął dochód 125 000 zł, zapłacił składki: 8 034,24 zł. Roczna składka: 125 000 × 4,9% = 6 125 zł > minimum 5 190,48 zł. Faktyczna roczna składka: 5 190,48 zł (minimum). Nadpłata: 8 034,24 − 5 190,48 = 2 843,76 zł → poz. 18 i poz. 27.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – pozycje 19–25
| poz. 19 | Forma opodatkowania – zaznacz: ryczałt od przychodów ewidencjonowanych |
| poz. 20 | Łączna kwota przychodów z działalności osiągniętych w 2026 r. (pomniejszonych o składki społeczne niezaliczone do KUP) |
| poz. 21 | Roczna podstawa wymiaru składki (liczba miesięcy × stawka odpowiednia do poz. 20) |
| poz. 22 | Roczna składka = poz. 21 × 9% |
| poz. 23 | Suma miesięcznych należnych składek ze złożonych dokumentów za styczeń–grudzień 2026 |
| poz. 24 | Kwota dopłaty – gdy poz. 22 > poz. 23 |
| poz. 25 | Kwota do zwrotu – gdy poz. 22 < poz. 23 |
Przykład dla rozliczenia na ryczałcie
Przedsiębiorca uzyskał przychód 330 000 zł (prog 300 000+). Roczna podstawa: 12 × 16 611,55 = 199 338,60 zł. Roczna składka: 199 338,60 × 9% = 17 940,47 zł. Zapłacone składki: 10 963,65 zł. Niedopłata: 17 940,47 − 10 963,65 = 6 976,82 zł → poz. 24 i poz. 26.
Łączne wyniki rozliczenia rocznego (poz. 26–27)
| poz. 26 | Łączna kwota do dopłaty – suma nadwyżek rocznych składek ponad wpłacone miesięczne (ze wszystkich stosowanych form opodatkowania) |
| poz. 27 | Łączna kwota do zwrotu – suma nadpłaconych składek miesięcznych ponad ustaloną roczną składkę |
Krok 6 – odzyskanie nadpłaty składki zdrowotnej
Po złożeniu deklaracji dzięki eZUS, w systemie zostanie udostępniony gotowy wniosek RZS-R.
Aby odzyskać nadpłatę należy podpisać i wysłać ww. druk najpóźniej do 1 czerwca 2027 r. Wniosek złożony po terminie ZUS pozostawi bez rozpoznania.
ZUS przeleje zwrot na rachunek bankowy zgłoszony na koncie płatnika najpóźniej do 1 sierpnia 2027 r. Brak rachunku oznacza konieczność aktualizacji danych na druku ZUS ZFA.
Zwrot zostanie zaliczony na poczet zaległości składkowych lub nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli takie figurują na koncie płatnika.
Źródła:
- art. 22 ust. 4a i 4b, art. 23, art. 24 ust. 1 i 2, art. 27, art. 30c, art. 30ca, art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o Podatku dochodowym od osób fizycznych;
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 1a), art. 67 ust. 4, art. 79 ust. 1, art. 79a ust. 1, art. 81 ust. 2c, art. 82 ust. 8–9a, art. 87 ust. 1, art. 93 ust. 2, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o Świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
- art. 8 ust. 6, art. 18a, art. 19 ust. 10, art. 24 ust. 4, art. 47 ust. 2fa ustawy z dnia 13 października 1998 r. o Systemie ubezpieczeń społecznych;
- Jak składać deklaracje do ZUS? – rządowy poradnik biznes.gov.pl;
- Jak wypełnić i skorygować ZUS DRA? – poradnik dla płatników składek przygotowany przez ZUS.
