W wielu branżach są okresy, w których każda para rąk do pracy jest na wagę złota. Sezon wakacyjny, wzmożona produkcja czy czas realizacji kluczowych kontraktów sprawiają, iż pracodawcy coraz częściej zastanawiają się nad ograniczeniem urlopów. Warto jednak pamiętać, iż całkowity zakaz korzystania z urlopu w określonych miesiącach może okazać się niezgodny z przepisami.
Pracodawca może ograniczać urlopy, ale nie może ich całkowicie zakazać
W pierwszej kolejności należy pamiętać, iż zasadą prawa pracy jest planowanie urlopów i tworzenie tzw. planów urlopowych. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Takie plany mogą więc uwzględniać od razu okresy wyłączenia z urlopów. To pracodawca decyduje o terminie wykorzystania urlopu, uwzględniając wnioski pracowników oraz potrzeby organizacyjne firmy. Oznacza to, iż może odmawiać udzielania urlopów w okresach szczególnie intensywnej pracy lub wprowadzać wewnętrzne zasady ograniczające ich planowanie. Granica pojawia się jednak tam, gdzie przepisy przyznają pracownikowi szczególne uprawnienia.
Są sytuacje, w których pracodawca nie ma wyboru
Pracodawca nie może odmówić urlopu wypoczynkowego wykorzystywanego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim czy ojcowskim. W takim przypadku pracownik sam wskazuje termin rozpoczęcia urlopu, a firma jest związana jego wnioskiem. Podobnie wygląda sytuacja z urlopem na żądanie. Choć w wyjątkowych okolicznościach pracodawca może odmówić jego udzielenia, nie wolno z góry wyłączyć możliwości korzystania z tego uprawnienia w określonych miesiącach roku.
Jak bezpiecznie ograniczyć urlopy w firmie?
Pracodawcy mogą wprowadzać regulacje przewidujące ograniczenia w udzielaniu urlopów w okresach zwiększonego zapotrzebowania na pracę. Takie zasady powinny jednak spełniać kilka warunków:
- dotyczyć stosunkowo krótkiego i uzasadnionego okresu,
- przewidywać wyjątki dla szczególnych uprawnień pracowniczych, takich jak urlop po urlopach związanych z rodzicielstwem czy urlop na żądanie,
- nie mieć charakteru bezwzględnego i pozostawiać możliwość indywidualnej oceny szczególnych przypadków.
Co to oznacza dla pracodawców? Firmy mogą chronić swoją organizację pracy i ograniczać liczbę urlopów w najbardziej wymagających okresach działalności. Nie mogą jednak tworzyć regulacji, które całkowicie pozbawiają pracowników prawa do wypoczynku lub wyłączają ustawowe uprawnienia urlopowe. Zbyt restrykcyjne zapisy regulaminowe mogą zostać uznane za naruszające przepisy prawa pracy
Autor: r. pr. Marta Kopeć, Partner Zarządzający
E-mail: [email protected]
tel.: +48 22 501 56 10
Autor: apl. adw. Piotr Szczerba
E-mail: [email protected]
tel.: +48 22 501 56 10
