Po zamachu w Krakowie niektórzy analizują, czy policjant mógł strzelać do leżącego napastnika. Nie tylko mógł, ale musiał strzelać, bo był ostatnią osobą, która mogła realnie udaremnić zamach z użyciem broni palnej.

Do tragicznego zamachu doszło 7 listopada 2026 r. w Krakowie. Sprawca, przemieszczając się ul. Szczepańską, Rynkiem Głównym przed Kościołem Mariackim, ul. Grodzką i ul. Stradomską, oddawał strzały do przypadkowych przechodniów.

Już na płycie Rynku za pojazdem zamachowca zaczął podążać radiowóz policyjny, którego załoga później udaremniła zamach, gdy pojazd napastnika zderzył się z innym autem na skrzyżowaniu ul. Stradomskiej z ul. Dietla.

Pojawiły się wątpliwości, czy można było oddać strzały do już leżącego napastnika. Wpłynęło choćby zawiadomienie o możliwości przekroczenia uprawnień przez jednego z funkcjonariuszy…

Zgodnie z obowiązującym prawem, wolno bronić się przed napastnikiem, który dopuszcza się zamachu na życie człowieka. Wolno strzelać, by powstrzymać terrorystę. Jednak obrona nie może być “przesadzona”, nie może być egzekucją.

O tym, iż strzelanie do napastnika było zgodne z prawem, przekonuje analiza ostatnich sekund zdarzenia. Z Dogmatycznego punktu widzenia, gdy patrzymy na dostępne nagrania, ocena całej sytuacji może być tylko jedna: sposób obrony mieścił się w pełni w granicach prawa.

Decyzje na śmierć i życie

Opis zdarzenia ograniczam tylko do niezbędnych szczegółów. Ich przywołanie jest konieczne, by przedstawić ocenę prawną sytuacji (uprzedzam wrażliwszych czytelników).

Od pierwszych strzałów oddanych na Rynku Głównym trwał bezprawny, bezpośredni, terrorystyczny zamach na życie wielu ludzi. Sprawca był skrajnie groźny, zdeterminowany, uzbrojony, dopuścił się wielokrotnych zbrodni na Rynku Głównym i wciąż znajdował się w aucie, z którego oddawał strzały.

Tylko przypadek zadecydował, iż pojazd prowadzony przez napastnika zderzył się przed skrzyżowaniem z innym autem. Zderzenie nie było zaplanowane, zatem zamach nie został zakończony, ale tylko “spowolniony” cudownym zrządzeniem losu. To na chwilę unieruchomiło sprawcę i dało policjantom okazję do bezpośredniej konfrontacji.

• Policjanci nie wahali się, by wykorzystać szansę na ujęcie zabójcy. Podjęli decyzję, by się bronić.
• Szansę dostał też napastnik. Mógł zakończyć zbrodniczy rajd po Krakowie. W tamtym momencie mógł się poddać i dać sobie szansę przeżycia. Zdecydował, iż nie wycofa się z realizacji zamiaru.

Strzelać bez ostrzeżenia

Sprawca wysiada z auta i znów zaczyna strzelać, tym razem prosto do policjantów z bardzo bliskiej odległości. Zamach był więc kontynuowany i przekształcił się w regularną strzelaninę na granicy życia i śmierci. Zgodnie z Kodeksem karnym, taki zamach na życie człowieka mógł być odpierany w maksymalny dostępny sposób.

W zaistniałych okolicznościach dopuszczalne stało się użycie broni palnej przez obu policjantów i to kumulatywnie z kilku powodów:

• by odeprzeć bezpośredni, bezprawny zamach na życie ludzi i swoje
• w ramach bezpośredniego pościgu za osobą, która dopuściła się zabójstwa
• w celu ujęcia zamachowca.

W języku ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej tę dramatyczną sytuację określa art. 45 ustęp 1 litera a, ustęp 3 litery a i b oraz ustęp 4 litera a.

Co więcej, w opisanych okolicznościach można było choćby odstąpić od procedury “Stój, Policja!”, “Rzuć broń!”, “Stój bo strzelam”, a także od oddania strzału ostrzegawczego. Ich zrealizowanie groziłoby bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia człowieka – zatem policjanci uzyskali uprawnienie do oddawania strzałów bez żadnego ostrzeżenia (art. 48 ustęp 3 ustawy).

To ekstremalny przypadek obrony “koniecznej”, czyli natychmiastowej, realizowanej wszelkimi możliwymi sposobami, nie wykluczając zabicia napastnika.

Obrona konieczna, czyli dokończona

Policjanci zostają postrzeleni. Zamachowiec jest wciąż na nogach i kontynuuje atak. najważniejszy moment to trafienie napastnika, gdy ten przemieszcza się przed maską zatrzymanego auta. Chwilę później policjantów nie osłaniałaby żadna bariera.

Widać to dobrze na zarejestrowanych nagraniach. Po postrzeleniu napastnik przewraca się. Wówczas drugi, ranny policjant podnosi się i ostatkiem sił oddaje ostatnie strzały do leżącego zamachowca.

Po pierwsze, zamachowiec “leżący” nie oznacza “niegroźny”.

Chwilę wcześniej pokazał, jak bardzo jest zdeterminowany. Nie wycofał się, gdy dostał taką szansę. Miał broń w zasięgu ręki, co spełnia warunki nadaj trwającego, bezpośredniego zamachu na życie.

Po drugie, obrona konieczna ma być skuteczna. Oznacza to między innymi, iż ma być “dokończona”.

Broniący się ma uzyskać przewagę i skorzystać z niej, by ocalić dobro prawne. Nie możemy patrzeć na ostatnie strzały bez uwzględnienia tego, co do nich doprowadziło. Nie możemy zrobić stopklatki i oceniać tylko ostatnich sekund zdarzenia. Wypaczałoby to realia “zamachu”, który odpierano.

Policjant miał prawo kontynuować strzelanie, aż do uzyskania pewności, iż zamachowiec już nie zagraża życiu ludzi. Przesłanką użycia broni palnej było też skuteczne zatrzymanie osoby, która dopuściła się zamachu. W opisanych okolicznościach jedno postrzelenie dobrze uzbrojonego napastnika nie dawało gwarancji, iż nie sięgnie po broń lub nie podniesie się, by dalej uciekać.

Tylko on mógł strzelać

Po trzecie, Kodeks karny mówi o odpieraniu zamachu “w obronie koniecznej”, czyli “w obronie [dla tej osoby] koniecznej”, “[w tamtej sytuacji] koniecznej”.

Obrona obronie nierówna. Warunki działań obronnych musimy relatywizować do okoliczności i sytuacji, w jakiej znajduje się konkretna osoba odpierająca zamach.

Pytanie nie brzmi, czy policjant mógł strzelać. Bo w sytuacji, w jakiej się znalazł, musiał strzelać. Policjant musiał strzelać, bo tylko on mógł strzelać. Był ostatnią osobą, która mogła realnie powstrzymać napastnika.

Stojący z tyłu strażnicy nie mieli broni palnej. Partner leżał z ranami postrzałowymi. On sam też był ranny, czuł to i w każdej chwili mógł stracić przytomność.

Oddanie strzałów było konieczne. Było w pełni racjonalnym sposobem “dokończenia” akcji, tak by powstrzymać zamach, a przede wszystkim dać sobie i innym jak największą szansę na przeżycie.

Gdyby policjant nie dokończył akcji, mogło się zrealizować wiele dramatycznych scenariuszy. Napastnik leżąc sięgnąłby po broń i zabił policjantów, potem strzelał na oślep. Mógłby próbować się podnieść i uciekać z bronią. Nie wiemy, “co by było, gdyby”. Oceniamy ten scenariusz, który się zrealizował: sposób obrony z perspektywy policjanta, który mógł mieć mgłę przed oczami i tracąc orientację chciał mieć pewność, iż trafi leżącego, wciąż groźnego zamachowca.

Szansę przeżycia dostał też zamachowiec. Mimo wielu ran, nie poniósł śmierci na miejscu, co świadczy o proporcjonalności akcji obronnej w tej dramatycznej, nierównej walce.

Obrona w granicach prawa

Podsumowując, obrona przed zamachowcem odpowiadała w pełni i do samego końca warunkom obrony koniecznej z użyciem broni palnej.

Minął tydzień od tragicznego zamachu na Rynku Głównym w Krakowie. Z szacunku dla zmarłych i świadków zdarzenia, a także ze względu na żałobę narodową przez ostatni tydzień nie publikowałem nic o tym zdarzeniu ani nie umieszczałem nowych analiz.

Powoli wracamy do rzeczywistości. Dziś (14 listopada 2026 roku) byłem na rynku, który znowu tętnił życiem, a w miejscach, gdzie zginęli ludzie, przez cały czas paliło się mnóstwo zniczy.

Z pewnością nie doszło do jeszcze większej tragedii dzięki nierównej walce z zamachowcem, jaką podjęli policjanci Jakub Kulik i Artur Morański. Życzymy im powrotu do zdrowia!

Dziękuję za dyskusję o analizowanej sprawie na Dogmatach Karnisty na Facebooku i Instagramie!

Zachęcam do udostępniania linka do analizy w mediach społecznościowych. Portal Dogmaty Karnisty to zarejestrowane czasopismo, które możesz cytować również w klasyczny sposób w swoim artykule naukowym, piśmie procesowym lub uzasadnieniu wyroku. Skorzystaj z poniższego wzoru:

• M. Małecki, Zamach na Rynku w Krakowie: policjant miał pełne prawo strzelać do napastnika, DogmatyKarnisty.pl z 14.11.2026