2 dni temu
Rażące przekroczenie prędkości a Kodeks Karny – co jest faktem, a co planem? (Art. 178c i 178d KK)
Widzisz niebieskie światła w lusterku. Licznik wskazywał znacznie więcej, niż pozwalał znak. Serce bije mocniej, bo w mediach huczy o „zabójstwie drogowym”, konfiskacie aut i nowych artykułach 178c oraz 178d KK. Czy rażące przekroczenie prędkości to już przestępstwo, czy wciąż „tylko” wykroczenie? Wyjaśniam, co grozi Ci dzisiaj, a co jest dopiero projektem legislacyjnym, który ma uderzyć w nielegalne wyścigi.
⏱️ Czas: 10 min
👥 Dla kogo: Kierowcy, osoby z zarzutami drogowymi
Ważne rozróżnienie: Aktualnie samo przekroczenie prędkości – choćby drastyczne – jest wykroczeniem (mandat, punkty, utrata prawa jazdy na 3 m-ce). Przestępstwem staje się w momencie ucieczki (art. 178b KK), spowodowania wypadku lub jazdy po alkoholu. Natomiast głośne art. 178c i 178d KK to projektowane przepisy, które mają kryminalizować sam udział w wyścigach i brawurę.
W pigułce — stan prawny na dziś
Prędkość to (jeszcze) wykroczenie. choćby „50+” w terenie zabudowanym to mandat i administracyjna utrata uprawnień, a nie wyrok karny (o ile nie spowodujesz wypadku).
Art. 178c i 178d KK to plany. Te przepisy są w fazie projektowej/legislacyjnej. Mają one uznać za przestępstwo sam udział w nielegalnych wyścigach oraz drastyczną brawurę, choćby bez ofiar. Gdy wejdą w życie, zmienią zasady gry.
Ucieczka to już przestępstwo. jeżeli nie zatrzymasz się do kontroli (art. 178b KK), popełniasz przestępstwo zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności. To „stary”, ale bezwzględnie egzekwowany przepis.
Wykroczenie czy przestępstwo? Gdzie leży granica?
Wielu kierowców żyje w strachu, słysząc medialne zapowiedzi zaostrzania kar. Warto więc uporządkować podstawowe pojęcia, bo emocje na drodze to zły doradca. W polskim systemie prawnym mamy wyraźny podział na wykroczenia (mniej szkodliwe czyny, karane grzywną lub aresztem) oraz przestępstwa (czyny wpisane do Kodeksu Karnego, grożące więzieniem i wpisem do Rejestru Karnego).
Na ten moment, jeżeli jedziesz autostradą 200 km/h w miejscu, gdzie jest ograniczenie do 140 km/h, popełniasz wykroczenie. choćby jeżeli policjant nazwie to „rażącym naruszeniem zasad bezpieczeństwa”, sprawa najczęściej kończy się mandatem (do 2500 zł, a w recydywie do 5000 zł) i punktami karnymi. Nie stajesz się przestępcą w rozumieniu prawa karnego.
Sytuacja komplikuje się jednak, gdy Twoja jazda wyczerpuje znamiona innych czynów, które już teraz są w Kodeksie Karnym:
- Spowodowanie wypadku (art. 177 KK) – jeżeli przez Twoją prędkość ktoś odniesie obrażenia.
- Stan nietrzeźwości (art. 178a KK) – jazda pod wpływem alkoholu zamienia niemal każde zdarzenie drogowe w poważny problem karny.
- Niezzatrzymanie się do kontroli (art. 178b KK) – to plaga ostatnich lat. Kierowca boi się mandatu za prędkość, więc ucieka. W tym momencie popełnia przestępstwo.
Wielu moich klientów ma sprawy karne nie za samą prędkość, ale za to, co zrobili po zauważeniu radiowozu. Próba ucieczki (niezatrzymanie się pomimo sygnałów świetlnych i dźwiękowych) to automatycznie art. 178b KK. Grozi za to od 3 miesięcy do 5 lat więzienia. Lepiej przyjąć mandat i stracić prawo jazdy na 3 miesiące, niż mieć wyrok karny i zakaz prowadzenia pojazdów na lata.
Art. 178c i 178d KK – rewolucja na horyzoncie?
Skoro prędkość to wykroczenie, to skąd tyle hałasu o art. 178c i 178d KK? Ministerstwo Sprawiedliwości oraz organizacje bezpieczeństwa ruchu drogowego wskazują na lukę prawną: organizator nielegalnego wyścigu ryzykuje dziś głównie mandat, co przy skali zagrożenia wydaje się karą nieadekwatną.
Dlatego realizowane są prace nad nowelizacją Kodeksu karnego. Projektowane zmiany zakładają wprowadzenie:
- Art. 178c KK (Nielegalne wyścigi): Ma kryminalizować organizowanie lub udział w wyścigach pojazdów mechanicznych na drodze publicznej. Celem jest karanie samej brawury i stwarzania zagrożenia, choćby jeżeli nikomu nic się nie stało.
- Art. 178d KK (Brawurowa jazda): Przepis ten miałby dotyczyć drastycznego przekraczania prędkości połączonego z innymi wykroczeniami (np. agresywne manewry, zajeżdżanie drogi), traktując to jako przestępstwo.
Co to oznacza dla kierowców? jeżeli te przepisy wejdą w życie w proponowanym kształcie, „szybka jazda” w warunkach wyścigu lub skrajnej brawury stanie się przestępstwem. Wtedy prokurator nie będzie musiał czekać na wypadek, by postawić zarzuty. Jednak dopóki ustawa nie zostanie uchwalona i podpisana, są to projekty przyszłości, a nie obowiązujące prawo.
Mimo iż art. 178c/d KK jeszcze nie obowiązują, prokuratorzy w skrajnych przypadkach (np. rajdy centrum miasta, jazda pod prąd autostradą) coraz odważniej sięgają po art. 174 KK – sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym. To pozwala ścigać piratów drogowych karnie już dzisiaj, bez czekania na nowe przepisy.
Procedura zatrzymania prawa jazdy – co się dzieje „od kuchni”?
Wróćmy do realiów, które dotykają kierowców każdego dnia. Zostałeś zatrzymany za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym. Co dzieje się dalej? Procedura jest dwutorowa.
Po pierwsze, policjant na miejscu zatrzymuje Twoje prawo jazdy elektronicznie (w systemie CEPiK pojawia się wpis). Fizycznie dokument zostaje u Ciebie (jeśli go masz), ale nie masz już uprawnień. Otrzymujesz pokwitowanie, zwykle ważne 24h na dojazd do domu.
Następnie sprawa trafia do Starosty. To organ administracyjny, nie sąd karny. Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące. Decyzja ta ma rygor natychmiastowej wykonalności. Nie jest to „kara karna”, ale środek administracyjny.
jeżeli zostaniesz zatrzymany za rażące przekroczenie prędkości, policjant przede wszystkim:
1. Dokona pomiaru (videorejestrator lub „suszarka”).
2. Sprawdzi trzeźwość – to standardowa procedura.
3. Zweryfikuje status prawny – czy nie masz sądowego zakazu prowadzenia (złamanie go to przestępstwo z art. 244 KK).
4. jeżeli przekroczyłeś prędkość o 50+ w terenie zabudowanym, elektronicznie zatrzyma prawo jazdy.
5. jeżeli odmówisz przyjęcia mandatu, sporządzi wniosek o ukaranie do sądu.
Obrona w sprawie o prędkość – czy warto walczyć?
Przyjęcie mandatu to prawomocne zakończenie sprawy i przyznanie się do winy. jeżeli uważasz, iż pomiar był błędny, nie byłeś sprawcą lub policjant zachował się nieprawidłowo – masz prawo odmówić przyjęcia mandatu. Wtedy sprawa trafia do sądu rejonowego (wydział karny, sekcja wykroczeń).
W sądzie weryfikujemy:
- Świadectwo legalizacji urządzenia: Czy radar miał istotny atest?
- Warunki pomiaru: Czy w tle nie było innych aut (błąd przypisania prędkości)? Czy zachowano odpowiedni kąt i odległość?
- Wideorejestrator: Czy mierzył prędkość Twoją, czy radiowozu? (Jeśli radiowóz Cię „doganiał”, jego prędkość była wyższa niż Twoja).
Decyzja o walce w sądzie powinna być przemyślana – przegrana oznacza zwykle wyższe koszty sądowe niż sam mandat.
Gdy prędkość zabija – art. 177 KK
Najgorszy scenariusz to spowodowanie wypadku drogowego na skutek nadmiernej prędkości. Tutaj kończą się żarty. Rażące przekroczenie prędkości jest traktowane jako umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa. choćby jeżeli skutek (wypadek) był nieumyślny, to fakt brawurowej jazdy działa drastycznie na Twoją niekorzyść przy wymiarze kary.
W przypadku wypadku śmiertelnego (art. 177 § 2 KK) sprawcy grozi od 6 miesięcy do 8 lat więzienia. Planowane zaostrzenia przepisów mają dodatkowo podnieść te widełki, szczególnie dla piratów drogowych.
W sprawach o wykroczenia analizujemy poprawność pomiaru. W sprawach o przestępstwa drogowe (wypadki, ucieczki) walczymy o minimalizację kary, wykazując np. współprzyczynienie się innych uczestników ruchu, błędy w opinii biegłych czy okoliczności łagodzące. Często celem jest walka o to, by kara nie wiązała się z bezwzględnym więzieniem.
Utrata „prawka” i co dalej?
Straciłeś prawo jazdy na 3 miesiące za „50+”. Co jeżeli wsiądziesz za kółko w tym czasie? Okres zatrzymania wydłuża się do 6 miesięcy. jeżeli znowu zostaniesz złapany – tracisz uprawnienia całkowicie (decyzja o cofnięciu uprawnień). Aby je odzyskać, musisz ponownie zdać egzamin.
Jeszcze gorzej, jeżeli wsiądziesz za kółko po cofnięciu uprawnień lub wbrew sądowemu zakazowi. Wtedy wkraczamy na grunt przestępstwa z art. 180a KK lub art. 244 KK. To spirala, w którą wpada wielu kierowców – zaczyna się od prędkości, kończy na wyroku za łamanie zakazów.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy policja zabiera prawo jazdy za prędkość poza terenem zabudowanym?Nie z automatu. Zasada „50+” i zatrzymanie na 3 miesiące dotyczy tylko terenu zabudowanego. Na autostradzie za przekroczenie o 50 km/h dostaniesz wysoki mandat i punkty, ale prawo jazdy zachowasz (chyba iż stworzyłeś rażące zagrożenie i policjant odstąpi od mandatu, kierując wniosek do sądu z prośbą o orzeczenie zakazu prowadzenia).
Należy śledzić aktualny proces legislacyjny (np. na stronach Sejmu). Do momentu opublikowania ustawy w Dzienniku Ustaw przepisy te pozostają w sferze projektów. Nie daj się nabrać na nagłówki „Weszły nowe kary!”, zawsze sprawdzaj datę obowiązywania.
Jeśli wiozłeś kogoś do szpitala (ratowanie życia/zdrowia), działasz w stanie wyższej konieczności. Sąd może Cię uniewinnić lub odstąpić od wymierzenia kary, ale musisz udowodnić, iż sytuacja była nagła i nie było innej możliwości ratunku (np. karetka nie dojechałaby na czas).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Zatrzymano Ci prawo jazdy? Masz sprawę o wypadek lub niezatrzymanie się do kontroli? Skontaktuj się, aby zweryfikować Twoją sytuację prawną.
📚 Źródła prawne:
-
⚖️ Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Obowiązujący stan prawny):
Pobierz ustawę z ISAP -
⚖️ Art. 177 Kodeksu karnego (Spowodowanie wypadku):
Treść przepisu w LEX -
⚖️ Projekty zmian (Art. 178c/178d):
Informacje o planowanych nowelizacjach dostępne są na stronach Rządowego Centrum Legislacji.
W tym artykule:
- W pigułce
- Wykroczenie czy przestępstwo?
- Plany zmian (178c/178d)
- Zatrzymanie prawa jazdy
- Obrona w sądzie
- Wypadek przez prędkość
- Konsekwencje dodatkowe
- FAQ
Warto doczytać:
- 👉 Jazda pod wpływem alkoholu
- 👉 Warunkowe umorzenie sprawy
- 👉 Kategoria: Prawo karne
Masz dość czytania?
Umów konsultację