Mróz im nie straszny. Zimowe badania Instytutu Oceanologii PAN aż po Antarktykę

Zdjęcie: Mróz im nie straszny. Zimowe badania Instytutu Oceanologii PAN aż po Antarktykę

Całoroczne badania terenowe i analityczne stanowią podstawę pracy naukowców Instytutu Oceanologii PAN. Prace prowadzone są zarówno na wodach Bałtyku, jak i w rejonach polarnych. Obejmują one zarówno ocenę metod ograniczania zmian klimatu, jak i szczegółowe obserwacje procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych.

Zimowy rejs Oceanii

Równolegle z pracami analitycznymi zespół z Zakładu Fizyki Morza IO PAN prowadził zimowy rejs badawczy na pokładzie statku R/V Oceania. Mroźne warunki nie wstrzymują intensywnych pomiarów terenowych. Naukowcy badali produkcję pierwotną oraz adekwatności optyczne wody morskiej. Mowa o badaniach typu absorpcja i osłabianie światła, fluorescencja fitoplanktonu oraz ilość światła docierającego do różnych głębokości. Pobrali także próbki wody do analiz barwników, nutrientów, zawiesiny i substancji rozpuszczonych. Zebrane dane pozwolą lepiej opisać relacje między światłem słonecznym a procesami fotosyntezy w morzu, a także przy walidacji algorytmów satelitarnych wykorzystywanych w teledetekcji oceanograficznej.

Badania na Antarktyce

Dłuższa wyprawa trwała od początku listopada do grudnia 2025 roku. Naukowcy IO PAN prowadzili badania w rejonie Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego, w Zatoce Admiralicji. Zespół realizował projekt dotyczący procesów fizykochemicznych i biologicznych w środowisku morskiej Antarktyki. Projekt był finansowany przez Narodowe Centrum Nauki.

W ramach prac nurkowie zainstalowali na dnie zatoki platformy pomiarowe z loggerami, które przez dwa lata będą rejestrować parametry środowiskowe, m.in. temperaturę, zasolenie, prądy morskie, natężenie światła, stężenie tlenu i pH. Dodatkowo pobrano próbki wody, osadów i glonów do analiz chemicznych oraz materiał do badań fitoplanktonu, zooplanktonu i cząstek morskich. Dane te posłużą do lepszego poznania funkcjonowania ekosystemów Oceanu Południowego w warunkach gwałtownie zachodzących zmian środowiskowych.

Kamera: M. Grubiak

Emisja CO₂ na wodach

Współczesne badania morskie wykraczają poza klasyczne obserwacje środowiska i coraz częściej koncentrują się na poszukiwaniu rozwiązań ograniczających skutki zmian klimatu. Mowa m. in. o ograniczaniu emisji CO₂.

Grupa międzynarodowych naukowców, w tym naukowcy z IO PAN, działających w ramach European Marine Board opublikowała szeroki raport dotyczący usuwania dwutlenku węgla z mórz i oceanów. Dokument wskazuje, iż podstawą walki ze zmianami klimatu pozostaje szybkie ograniczanie emisji CO₂.

fot. iStock / Marta Masdeu

Jednak metody polegające na usuwaniu dwutlenku węgla z morza nie mogą zastępować redukcji emisji i mogą być rozważane jedynie jako rozwiązanie uzupełniające. Ponadto technologie oraz wykorzystywane już metody usuwania CO₂ są w tej chwili na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Odpowiadają za mniej niż 0,1 procent globalnych działań. Co ważne te metody nie są przystosowane, bezpieczne do kontroli, a przede wszystkim skuteczne w skali mórz czy oceanów. Naukowcy apelują o inwestycje w badania, obserwacje oraz regulacje prawne skierowane na ochronę całego ekosystemu wód morskich i oceanicznych.

Pełen raport „Monitoring, Reporting and Verification for marine Carbon Dioxide Removal’” dostępny:

https://www.marineboard.eu/publications/MRV_for_mCDR

fot. Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk